Àfrikà ń ṣe àtúnṣe àwọn ìlànà àìpẹ̀lú àgbéyòrù ní àgbéyòrù

Ìjọba tí wọ́n ṣe ní Àbùjá kò ṣe é ṣe pátápátá láti ṣàfàdà àwọn ìmúṣò àgbéyẹ̀rò àyíká, ṣùgbọ́n àwọn àlàyé tí wọ́n fún ni yóò jẹ́ ìdájọ́ tó ń ṣe pàtàkì fún gbogbo àwọn ilé iṣẹ́ Táíwán tí wọ́n ní àní àwọn ohun tí wọ́n ní àní ní Afrika.

Ní Ọ̀jù 23, ní Àbùjá, ìlú ìjọba Nàìjíríà, Ìjọba Ìṣẹ́ Ìyàtọ́ Àfrikà àti Ìṣẹ́ Ìyàtọ́ Èrò (AFNIS 2026) ṣe ìbẹ̀rẹ̀ lọwọ́.

Ní ibò ìjọba náà, àwọn olùṣàkóso àti àwọn olùṣàkóso èrò ní àwọn orílẹ̀-èdè Afrikà lọpọ̀, àwọn olùṣàkóso àwọn ìṣẹ́ ìyàtọ́ àti àwọn olùṣàkóso àwọn ilé iṣẹ́ àgbéyẹ̀rò àti àwọn olùṣàkóso àwọn ilé iṣẹ́ ìyàtọ́ wọ́n ṣe àwọn ìṣẹ́. Àwọn èyí tí wọ́n ṣe kò ṣe díẹ̀, ṣùgbọ́n wọ́n ní ìṣàkóso ní ìyàtọ́ Afrikà ní àwọn oṣù mérìn lọpọ̀.

  

Kíni tí ó ṣe àwọn àwárí àwọn ìyàtọ́ tí ó wà ní Afrikà ní àwọn oṣù mérìn? Kíni tí ó ṣe àwọn ìyàtọ́ náà? Àti ní kíni tí ó ṣe àwọn ènìyàn tí ó ṣe àwọn àwárí náà?

Èyí kì í ṣe ọ̀rọ̀ ìlépa lásán; ó jẹ́ òótọ́ kan tí gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà tó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun àmúṣọrọ̀ ń dojú kọ lónìí.

Láti ogún ọdún sẹ́yìn, ayé ti pín àwọn ohun àmúṣọrọ̀ tó wà ní àyè kan.

Àgbègbè Áfíríkà ló ní àwọn ohun àmúṣọrọ̀ tó pọ̀ tó, òun ló sì ń rí sí i; ilẹ̀ Yúróòpù àti Amẹ́ríkà ló ní owó, ìmọ̀ ẹ̀rọ àti ètò ìṣúnná owó; ilẹ̀ Éṣíà ló sì ń ṣe àwọn nǹkan míì. Àwọn orílẹ̀-èdè tó ń kó àwọn ohun àmúṣọrọ̀ náà jáde ní Áfíríkà máa ń ní iye tí wọ́n ń tà, wọ́n sì máa ń ní iye tó pọ̀ sí i ní gbogbo ibi tí wọ́n ti ń ṣètọrẹ àwọn ohun àmúṣọrọ̀ náà, nígbà táwọn orílẹ̀-èdè tó ń

Bí àpẹẹrẹ, gbé lítìum yẹ̀ wò. Tọn kan ti ògidì ògidì ní ìfiwéra pẹ̀lú tọn kan ti ohun èlò batiri tí a ti yọ́, tí a ti tún ṣe lè yàtọ̀ síra ní iye ìgbà mélòó kan, tàbí kódà ní ìgbà mẹ́wàá. Àní, iye tó ga jù lọ kì í ṣe nínú ohun àmúṣagbára náà fúnra rẹ̀, bí kò ṣe nínú ìṣe, ìṣe, ìsọfúnni àti ìmọ̀ ẹ̀rọ tó bá tẹ̀ lé e.

  

Ìdí nìyẹn tí àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà fi ń ronú pé: kí ló dé tí ètò ìṣúnná owó wọn kò fi lè jáwọ́ nínú rírán àwọn ohun àmúṣọrọ̀ jáde?

Ní ìpàdé ààrẹ AFNIS, ètò ìfọwósowọ́pọ̀ kan tí a pè ní MADE (Awọn Àlàfo Ìdàgbàsókè Àárín Àwọn Orílẹ̀-Èdè Áfíríkà) ni a fi síta ní gbangba.

Ọ̀pọ̀ ìròyìn ló ti sọ orúkọ wọn, àwọn tó wà nínú wọn àti ètò tí wọ́n ṣe.

Àmọ́, ohun tó yẹ ká fiyè sí jù lọ ni ọ̀nà tí orúkọ náà gbà ń lọ, kì í ṣe orúkọ náà fúnra rẹ̀.

Ní ṣókí, gbólóhùn kan ni: ìrètí pé iye àwọn ohun àmúṣọrọ̀ tó pọ̀ sí i yóò wà ní Áfíríkà. Ní ọjọ́ iwájú, kì í ṣe nípa títa àwọn ohun àmúṣọrọ̀ nìkan ni; ohun tí a ní lọ́kàn ni láti ṣe àtúnṣe sí i ní àdúgbò, kì í ṣe láti kàn máa ta àwọn ohun àmúṣọrọ̀ jáde nìkan, ṣùgbọ́n láti tún kọ́ ìlà ilé iṣẹ́, kì í ṣe láti kàn

  

Fún àwọn orílẹ̀-èdè tó ń gòkè àgbà tí wọ́n ti ń gbára lé àwọn ohun àmúṣọrọ̀ tí wọ́n ń kó jáde fún àkókò gígùn, èyí ti fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ìpinnu tí kò ṣeé yẹ̀ sílẹ̀ fún ìdàgbàsókè.

Ó sì ní àṣẹ, ìyí yìí kò bẹrù sí ọjọ̀ yìí. Ní àwọn ọdún tí ó kọ̀ láti yàtọ́, àwọn ìṣèdá bíi yìí ti ṣe wá ní àwọn orílẹ̀-èdè Àfríkà tí ó ní àwọn àṣẹ̀ tí ó wà ní àwọn àgbélèkù.

Màlì ti ṣe àfihàn àwọn ìṣèdá ìṣọ̀pọ̀ ìwòsàn láti pàtàkì ìwọ̀n orílẹ̀-èdè.

Gùìníà ti ṣe àfihàn ìṣòro ìwòsàn láti dá àwọn àṣẹ̀ tí ó wà ní àwọn àgbélèkù láti ṣe àfihàn àwọn àṣẹ̀ tí ó wà ní àwọn àgbélèkù.

Zìm̀bàbẇè ti ṣe àfihàn àwọn ìṣèdá tí ó wà ní àwọn àgbélèkù láti ṣe àfihàn àwọn àṣẹ̀ tí ó wà ní àwọn àgbélèkù láti ṣe àfihàn àwọn àṣẹ̀ tí ó wà ní àwọn àgbélèkù.

Nìjẹ̀ríà, ló ti ṣe àfihàn àwọn ìṣèdá tí ó wà ní àwọn àgbélèkù láti ṣe àfihàn àwọn àṣẹ̀ tí ó wà ní àwọn àgbélèkù láti ṣe àfihàn àwọn àṣẹ̀ tí ó wà ní àwọn àgbélèkù.

Tí a bá wo àwọn ìṣẹ̀ yìí gbogbo ló sí, a máa rí pé wón kò ṣe àwọn ìṣẹ̀ tí ó wà ní ìgbà kan, ṣùgbọ́n wón ṣe àwọn ìṣẹ̀ tí ó wà ní ìgbà kan láti ṣe àwọn ìṣẹ̀ tí ó wà ní ìgbà kan.

Ìyí àṣẹ̀ àwọn àgbélèkù ti ṣe àfihàn láti ìṣèdá tí ó wà ní ìgbà kan láti ṣe àfihàn àwọn àṣẹ̀ tí ó wà ní ìgbà kan.

Ní àwọn ìgbà tí ó kọ̀, àwọn àṣẹ̀ tí ó wà ní ìgbà kan ti ṣe àfihàn láti ṣe àfihàn àwọn àṣẹ̀ tí ó wà ní ìgbà kan.

  

Orílè-èdè Amẹ́ríkà ti ṣe ìfẹ̀yìn sí iṣẹ́ ìwàásù àwọn àwòrán àwòrán tó wulo, láti rí àwọn àwòrán tí ó wà ní ìpò kan; Orílè-èdè Èrọ́pù ti ṣe ìfẹ̀yìn sí ìtọ́jú àwọn àwòrán tó wulo ní àwọn ìṣẹ́ ìwàásù rẹ̀ lórí ìwé àwòrán àwòrán tó wulo; àti ní àwọn ọdún yìí, Arábià Sáùdí ti ṣe ìfẹ̀yìn sí ìwàásù àwọn àwòrán ní Àfríkà, láti lo àwọn àwòrán tó wulo ní ìwàásù rẹ̀ láti wá sí àwọn ìṣẹ́ àwòrán àwòrán tó wulo ní orílè ayé.

Gẹgẹ bi àwọn orílè-èdè púpọ̀ ti ṣe ìfẹ̀yìn sí Àfríkà, àwọn orílè-èdè tí ó ní àwòrán púpọ̀ ti ṣe ìfẹ̀yìn sí àwọn àwòrán tó wulo ní ìwàásù.

  

Bí ilé ayé gbogbo bá ní àwòrán mi, kí í ṣe ìfẹ̀yìn sí àwọn àwòrán tó wulo?

Ó jẹ́ ìwàásù tí ó wà ní àwọn ìṣẹ́ àwòrán àwòrán ní Àfríkà ní ọdún yìí.

  

Àwọn ilé iṣẹ́ àwọn àwòrán ti le ṣe ìfẹ̀yìn sí èyí: Kí í ṣe àwọn ilé iṣẹ́ àwọn àwòrán ti le ṣe ìwàásù ní Àfríkà ní ọdún tí ó kéré?

Ìwàásù mi jẹ́ ìwàásù tí ó wà ní ìpò tí ó kéré.

Èyí tí ó wà ní ìwàásù jẹ́ kí í ṣe àwọn àwòrán tí ó wà ní ìwàásù ní Àfríkà, ṣùgbọ́n kí í ṣe àwọn àwòrán tí ó wà ní ìwàásù ní Àfríkà.

Láyé àtijọ́, àwọn ètò kan máa ń dá lórí ṣíṣàyẹ̀wò àwọn ohun àmúṣọrọ̀ fúnra wọn; lóde òní, àwọn orílẹ̀-èdè tó ń pọ̀ sí i ló ń ronú bóyá àwọn ètò yìí lè mú kí àwọn iléeṣẹ́ tó wà ládùúgbò wọn gbèrú, kí wọ́n lè dá àwọn iṣẹ́

  

Lédè mìíràn, ìdíje ọjọ́ iwájú kì yóò kàn jẹ́ nípa agbára ìṣúnná owó nìkan, bí kò ṣe nípa agbára lápapọ̀.

Ẹnikẹni tó bá lè ṣèrànwọ́ láti gbé àwọn ilé iṣẹ́ ilé iṣẹ́ tó wà ládùúgbò ró yóò ní àkókò tó rọrùn jù láti rí àwọn àǹfààní ìdàgbàsókè fún àkókò gígùn.

Ó dájú pé kò pọn dandan ká máa ṣe àlàyé tó lágbára nípa irú nǹkan bẹ́ẹ̀.

  

Àríwá kì í ṣe ọjà kan ṣoṣo.

orílè-èdè márùnléláàádọ́ta túmọ̀ sí ètò òfin márùnléláàádọ́ta, ètò ìṣòwò márùnléláàádọ́ta, onírúurú ìdàgbàsókè, àti agbára ìmúṣẹ tó yàtọ̀ síra.

Láti ìsọfúnni nípa ètò ìṣèlú dé ìmúṣẹ gidi, ó sábà máa ń gba àkókò gígùn láti ṣe àtúnṣe.

Àwọn orílẹ̀-èdè kan ń tẹ̀ síwájú yára, nígbà táwọn míì lè máa tẹ̀ síwájú lọ́nà tó ń lọ dẹ̀dẹ̀ nítorí àwọn nǹkan bí owó, ìṣèlú tàbí àwọn ohun èlò.

Nítorí náà, dípò kí a kàn sọ pé 'Àríwá ti yí padà,' ó sàn ká sọ pé Áfíríkà ti ń yí padà.

  

Ìyípadà ń wáyé ní iyara, àwọn ọ̀nà náà kì í sì í ṣe ọ̀kan náà.

Fun àwọn ilé-iṣẹ́ Ṣáínà tí ó ń múra láti wọ́n sí agbègbè ìwakùsà ní Áfíríkà, mo rò pé ohun tí ó yẹ kí a yí padà ní tòótọ́ kì í ṣe ìtara ìnáwó wọn, bí kò ṣe èrò ìnáwó wọn.

Bí o bá ṣì ń ronú pé 'o ní láti rí owó, kó o gbé owó, kó o ta owó,' owó tó o máa ná lórí ètò ìṣòfin lè máa pọ̀ sí i lọ́jọ́ iwájú.

Àmọ́ bí o bá lè mú kí ìdàgbàsókè àwọn ohun àmúṣọrọ̀ bá ètò ìṣe, ètò ìtajà, ìtìlẹ́yìn fún agbára, ẹ̀rọ ìṣẹ̀dá, àti ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àwọn òṣìṣẹ́ mu, èyí á mú kí ọ̀nà tí ọ̀pọ̀ àwọn

  

Ní ìgbà kan, ohun tó máa ń pinnu bí ilé iṣẹ́ kan ṣe máa ń ṣe ìdíje ni ẹni tó gba ẹ̀tọ́ láti máa wa àwọn ohun àmúṣọrọ̀ náà.

Ní ọjọ́ iwájú, ìbéèrè pàtàkì kan lè wá jẹ yọ:

  

Ta ló lè kópa nínú gbogbo ètò ìṣòwò náà?

Ni awọn oṣu kọọkan ti o si wá, mo rí àwọn ìbòsìlẹ̀ ààbò ní Ilẹ̀ Afrika. Àwọn ààyò tí ó wà ní àwọn àyòkúrò tí ó wà ní àwọn ìbòsìlẹ̀ ààbò ni: 'Kíni àwọn àgbà àwọn àgbà tí ó wà ní Ilẹ̀ Afrika?' tàbí 'Kíni orílẹ̀ èdè tí ó wà ní àwọn àyòkúrò tí ó wà ní Ilẹ̀ Afrika?'

Ṣùgbọ́n ló sí ní àṣàwákọ̀ láti rí pé àyòkúrò méjì yìí kò ṣe àyòkúrò tó wà láti rí àyòkúrò kẹ́yìn: Kíni tí orílẹ̀ èdè yìí fẹ́ kí àwọn àgbà àwọn àgbà wà ní àwọn oṣu mẹ́tà-ún (5) kọọkan?

Nítorí pé èyí tí ó ṣe àyòkúrò tí ó wà láti rí àwọn àgbà àwọn àgbà ní àwọn oṣu kọọkan kò ṣe àwọn àgbà àwọn àgbà ní àwọn oṣu kọọkan, ó jẹ́ àwọn ìṣàkóso. Àwọn àgbà àwọn àgbà lè rí àwọn àgbà àwọn àgbà tí ó wà ní àwọn àgbà àwọn àgbà, àti àwọn ìwé àwọn ìwé yìí yóò ṣe àwọn àyòkúrò tí ó wà ní àwọn oṣu kọọkan. Àwọn ìṣàkóso ní àwọn àyòkúrò tí ó wà láti rí àwọn àgbà àwọn àgbà ní àwọn oṣu kọọkan.

AFNIS 2026 kò ṣe àyòkúrò tí ó wà láti rí àwọn àgbà àwọn àgbà ní àwọn oṣu kọọkan, ṣùgbọ́n ó ṣe àyòkúrò tí ó wà láti rí pé Ilẹ̀ Afrika kò ṣe àyòkúrò tí ó wà láti rí àwọn àgbà àwọn àgbà ní àwọn oṣu kọọkan; ó fẹ́ láti ṣe àwọn àgbà àwọn àgbà ní àwọn àgbà àwọn àgbà àti láti ṣe àwọn ìṣàkóso.

Fún gbogbo àwọn ìbòsìlẹ̀ ààbò tí ó wà láti rí àwọn àgbà àwọn àgbà ní Ilẹ̀ Afrika, èyí kò ṣe àyòkúrò tí ó wà láti rí pé ó wà ní àwọn àyòkúrò tí ó wà láti rí àwọn àgbà àwọn àgbà.

Awọn àwọn ìdájọ́ tó wà ní àṣẹ̀ yìí ni ó ṣe àṣẹ̀—wọ́n jẹ́ àwọn tí ó ròpò Àfrikà lọ́pọ̀ àti tí ó fẹ́ kúrò síbẹ̀ ní àwọn àgbéyọ̀rù láìní ìṣẹ́lẹ̀.

Ṣùgbọ́n wọ́n jẹ́ àwọn ìdájọ́ tó wà ní àṣẹ̀ yìí tí ó ṣe àṣẹ̀—wọ́n jẹ́ àwọn tí ó ròpò Àfrikà lọ́pọ̀ àti tí ó fẹ́ kúrò síbẹ̀ ní àwọn àgbéyọ̀rù láìní ìṣẹ́lẹ̀.